هنر برای کودکان

یک فرایند هنری چیست؟

فرایند هنری به معنای درگیر شدن و اکتشاف با هنر برای لذت بردن از فرآیند خلق و شادی از ساختن است، نه رسیدن به یک محصول نهایی. برخلاف پروژه‌های هنری سنتی که هدف آن خلق یک شاهکار قابل قاب گرفتن است، هنر فرآیند بر کاوش، آزمایش و بیان تمرکز دارد. کودکان تشویق می‌شوند از مواد و تکنیک‌های مختلف استفاده کنند تا آثار منحصربه‌فرد خود را بدون هیچ‌گونه انتظارات یا دستورالعمل‌های ثابت خلق کنند.

ماریان اف. کول

تفاوت فرایند و محصول در هنر

چه تفاوت‌هایی بین هنر فرایند محور و هنر محصول‌محور وجود دارد؟ آیا هر دو برای کودکان ما خوب و لازم هستند؟ آیا یکی بهتر از دیگری است؟

مسئله‌ی محصول و فرایند در هنر مدت‌هاست که بحث برانگیزبوده است و واقعیت این است که هر دو ارزش خاص خود را دارند.

هنر فرآیند حول تجربه خلاقانه می‌چرخد و معمولاً:

- توسط خود کودک با کمترین یا حتی گاهی بدون هیچ کمکی انجام می‌شود.

- به کودک آزادی عمل می‌دهد تا خود را کشف کند و خلاقیت را بروز دهد.

- هیچ انتظاری از نتیجه نهایی وجود ندارد.

- بسیار راحت و بدون هیچ فشاری انجام می‌شود.

از سوی دیگر، هنر محصول بر توسعه مهارت‌ها تمرکز دارد و معمولاً شامل موارد زیر است:

- راهنمایی بزرگسالان/تنظیم انتظارات

- پیروی کردن از دستورالعمل‌های گام‌به‌گام

- دید واضحی از نتیجه نهایی

- کمترین یا هیچ فضایی برای خلاقیت

در حالی که هنر متمرکز بر محصول حول توسعه مهارت‌ها می‌چرخد، می‌تواند اغلب به فشار و مقایسه منجر شود که خلاقیت و ابراز وجود را محدود می‌کند. هنر فرآیند با این حال کودکان را تشویق می‌کند تا از عمل خلق کردن لذت ببرند و به تلاش‌های خود افتخار کنند، بدون توجه به اینکه اثر خلق شده در نهایت به چه شکل خواهد بود. بنابراین، در حالی که هر دو نوع هنر جایگاه خود را دارند، تمرکز بر فرآیند می‌تواند واقعاً به رشد، خلاقیت و شادی کودکان کمک کند.

چرا فرآیند و فعالیت هنری مهم است؟

به عنوان یک کودک، من همواره از هنر متنفر بوده و حتی از آن می‌ترسیدم (البته، ترس بیشتر از نفرت بود). وقتی به تکه کاغذ سفید خیره می‌شدم دچار اضطراب می‌شدم. در مدرسه، در هنر نمره‌های پایینی می‌گرفتم، که واقعاً بی‌معنی بود چون هنر به‌طور ذاتی ذهنی است. دوستان و خانواده به نقاشی هایم نگاه می‌کردند و به نظرشان اصلا شبیه آن چیزی که باید، نبودند. مثلا وقتی یک سگ را نقاشی می‌کردم به نظرشان شبیه یک موش بود یا نقاشی جوجه به نظرشان مسخره‌ترین جوجه‌ای بود که دیده بودند، آن‌ها ظاهرا با مهربانی به من می‌خندیدند و من هم همراهشان می‌خندیم و تمام آن آزردگی و ناراحتی‌ام را نادیده می‌گرفتم. بنابراین بله هنر احساسات زیادی از جمله تنفر، ترس و عمیق‌تر از همه حس شرم را برای من به ارمغان آورده است.

در نتیجه ،هرگز خود را خلاق ندیده و تا آنجا که می‌توانستم خود را از تلاش های خلاقانه دور نگه داشتم طوری که فکر می‌کردم درآن افتضاحم. و آن در جنبه‌های دیگر زندگی‌ام نفوذ کرد-عدم تمایل به انجام کارها، ترس از شکست و ترس مداوم از مورد قضاوت قرارگرفتن. اما مهمتر از همه اعتماد به نفس و عزت نفس پایین زیرا هرگز احساس نمی‌کردم در کاری خوب هستم.

سال‌ها بعد ،زمانی که درس می‌خواندم تا معلم کودکان شوم باید یک دوره «هنر فرایند»-یا همان فعالیت هنری- پاس می‌کردم، آنجا متوجه شدم که هنر چیزی نیست که در آن خوب یا بد باشیم. بلکه وسیله‌ای برای ابراز وجود، پردازش احساسات و حل مسئله است. این دیدگاه جدید به هنر، دیدگاه من نسبت به خودم و فرزندانم را تغییر داد ، دیگر خود و آنها را توانا و خلاق می‌دیدم.هرچند که تغییر گفت‌وگوهای درونی زمان زیادی برد و همچنان به پیشرفت بیشتری نیاز دارند.

** که منجر به:

*خالی کردن زمان و مکانی خاص برای هنر در خانه‌مان

*ساخت یک فضای هنری خاص برای فرزندانمان

*در اختیار قرار دادن ابزار هنری

*ارائه دادن فرصت هایی برای خلاقیت توسط پرداختن به فرایند هنر

تا انجا که فضای هنری ما تبدیل به فضای بازی مورد علاقه‌ی آنها شده است.فرزندان من مهارت‌های بسیار ارزشمند و شگفت انگیزی رادر نتیجه‌ی آن فضای هنری خاص به دست آورده‌اند که در راس آنها توانایی بازی کردن به طور خلاقانه و مستقل است و به همین دلیل است که من علاقه‌ی زیادی به فرایند هنر و کمک به خانواده‌ها مخصوصا بچه‌ها دارم تا از خلق هنر لذت ببرند.

این در مورد خلق پیکاسوی بعدی نیست.اما من باور دارم از طریق درگیر شدن با هنر، کودکان متفکرانی خلاق می‌شوند. با ایجاد مکانی در خانه و فضایی در زندگی برای جادادن خلاقیت بیشتر، ما کودکانمان را به مهارت‌هایی مادام‌العمر و اعتماد به نفس خلاقانه‌ای مجهز می‌کنیم که در طول زندگی با آن‌ها خواهد ماند.

پنج دلیل برای جای دادن هنر فرآیند در خانه شما:

تشویق خلاقیت و فردیت

فرآیند و فعالیت هنری به کودکان اجازه می‌دهد تا بدون پیروی از الگو یا نمونه خاصی، آزمایش و کاوش کنند. با هنر ، آن‌ها می‌توانند تخیل خود را آزاد کنند و هر چیزی را که به ذهنشان می‌آید خلق کنند. آن‌ها می‌توانند خارج از چاچوب فکر کنند،وافکار و احساسات منحصر به فرد خود را به اشتراک بگذارند.زمانی که توسط نتایج از پیش تعیین شده محدود نمی‌شوند می‌توانند سبک منحصربه‌فرد خود را کشف کرده و آثار هنری خلق کنند که نشان دهنده‌ی شخصیت آن‌ها باشد.

پشتیبانی از رشدعاطفی

هنر فرآیند به کودکان فضایی امن برای ابراز احساسات، افکار و ایده‌ها فراهم می‌کند و به آن‌ها کمک می‌کند که بهتر احساسات خود را درک و مدیریت کنند.

افزایش مهارت‌های حل مسئله

هنر فرآیند کودکان را تشویق می‌کند تا با روش آزمون و خطا، مهارت‌های تفکر انتقادی و حل مسئله را تقویت کنند. وقتی آن‌ها با مواد و تکنیک‌های مختلف آزمایش می‌کنند، با چالش‌های غیرمنتظره‌ای مواجه می‌شوند که آنها را ملزم به انطباق ،تصمیم‌گیری و نوآوری می‌کند، که همه‌ی این‌ها مهارت‌های ضروری زندگی هستند.

ساختن اعتماد به نفس و تاب‌آوری

تمرکز بر فرآیند خلق به کودکان می‌آموزد که ارزش در عمل خلق نهفته است.این به کودکان کمک می‌کند تا راحت‌تر ریسک کرده و از اشتباه کردن نترسند و همچنین آنها را تشویق می‌کند تا به آزمایش و امتحان کردن چیزهای جدید ادامه دهند. آن‌ها انعطاف‌پذیر شده و درک می‌کنند که اشتباه کردن بخشی از یادگیری است و پیشرفت با تمرین و تکرار اتفاق می‌افتد. این ذهنیت به آن‌ها در تمام ابعاد زندگی کمک کرده و علاقه به یادگیری و توسعه‌ی فردی را در آنها پرورش می‌دهد.

توسعه مهارت‌های شناختی

بدون این که ما متوجه شویم وقتی کودکان درگیر هنر فرآیند هستند، مجموعه‌ای از مهارت‌ها را می‌آموزند. برای مثال در مرحله‌ی خط خطی کردن که قبل از شروع نوشتن است، آنها کاوش خلق خطوط، نقاط واشکال مختلف هستند. آنها همچنین در حال کشف این هستند که چگونه می‌توانند مداد شمعی‌ها را به درستی در دست گرفته تا اثر پررنگ‌تری روی کاغذ بگذارند، مهارتی که برای نوشتن به آن احتیاج دارند. کودکان پیش دبستانی ممکن است ترکیب رنگ‌ها را یاد گرفته و رنگ‌های منحصر به فرد خود را از ترکیب رنگ‌های اصلی بسازند. گفتن جملاتی ساده مثل: "اوه فقط خط خطی کردی که" یا " او فقط داره بازی میکنه" راحت است اما بازی کردن مهمترین کار کودکان است که توسط آن دنیا را کشف کرده و مهارت‌های مهم زندگی را می‌آموزد. درپایان روز یک تکه کاغذ خط خطی شده ممکن است در سطل زباله یا بازیافت قرار بگیرد یا نه و در انتها چیزی که نشانی از یک روز پر از بازی باشد برای ارائه وجود ندارد اما مهارتی که آموخته تا همیشه برایش باقی می‌ماند.

چگونه فعالیت هنری را در خانه تشویق کنیم؟

فضای هنری خانگی ایجاد کنید

ابتدا، یک فضای هنری ایجاد کنید. نیازی نیست که بزرگ یا شبیه به صفحات پینترست باشد؛ فقط باید راحت و جایی باشد که به‌هم‌ریختگی مجاز باشد. زیرا بله به هم‌ریختگی عادی و حتی مفید است.

ارائه مواد و ابزار متنوع هنری

مواد متنوعی از جمله آبرنگ، مداد رنگی و رنگ‌های انگشتی ارائه دهید تا کودکان بتوانند با بافت‌ها، رنگ‌ها و تکنیک‌های مختلف آزمایش کنند و خلاقیت و تخیل خود را بروز دهند.

فرصت و زمان کافی برای خلق و اکتشاف فراهم کنید

همچنین مهم است که به کودکان فرصت و زمان کافی برای خلق و اکتشاف داده شود. زیبایی شناسانه‌ترین فضای هنری و مواد هنری با کیفیت هیچ کمکی به آنها نمی‌کند،اگرزمان و تشویق لازم برای پرداختن به هنر را به آنها ندهیم.فرزندان ما به ما احتیاج دارند که فضایی را در روز به خلاقیت اختصاص داده و آنها را تشویق کنیم و نشان دهیم که برای فرایند خلاقیتشان ارزش قائل هستیم.

همراهی با کودک در فعالیت هنری

هر زمان که فرزندانم مشغول خلق اثر هنری می‌شوند، کنارشان می‌نشینم و خودم هم مشغول خلق می‌شوم تا ارزش و لذت فعالیت‌های خلاقانه را به آن‌ها نشان دهم.

نکته پایانی

تجربه کردن هنر فرایند در خانه خیلی ارزشمندتر از خود هنر است.به آنها اعتماد به نفس خلاقانه‌ای القا می‌کند که تا آخر عمر با آنها می‌ماند.به کودکان باید فرصت‌های بی‌شماری داده شود تا یاد بگیرند چگونه از مواد به درستی وبه طور مستل استفاده کرده و خلاقیتشان پرورش یابد.اگر به آنها فرصتی آزادانه برای اکتشاف و به همریختگی ندهیم آنها هرگز شانس یادگیری نخواند داشت.

امیدوارم با خواندن این مقاله الهام بگیرید تا فعالیت هنری را امتحان کنید و ببینید کودکانتان چه چیزهایی خلق خواهند کرد!